Hình thành thói quen đọc từ trang sách tuổi thơ

"Dế mèn phiêu lưu ký" của nhà văn Tô Hoài là một trong những cuốn sách tuổi thơ giúp tôi nhận ra điều kỳ diệu của việc đọc sách.

* Bài cảm nhận cho chuyên mục 'Cuốn sách tôi yêu'

Riêng tôi, quả thực không có thú vui nào trên đời có thể so sánh nổi với thú vui đọc sách.

Nhớ ngày thơ ấu, chúng tôi không có được những lựa chọn như bây giờ, nhưng niềm vui thì luôn đầy ắp khi ở trường có thư viện. Tôi được mượn sách về nhà đọc nữa. Lúc những cuốn sách ở thư viện trường không thỏa mãn nhu cầu, bạn bè chúng tôi kéo nhau ra thư viện dành cho thiếu nhi tọa lạc trang trọng tại ngã sáu - trung tâm thị xã Buôn Ma Thuột.

Thời ấy, vật chất còn rất hạn hẹp nhưng với độ tuổi ăn chưa no lo chưa tới như bọn trẻ chúng tôi, quả thật đúng là thiên đường rộng mở khi chúi mũi vào những trang truyện tranh lịch sử, vào vô số tác phẩm dành cho tuổi thiếu niên của Nhà xuất bản Kim Đồng. Thành thực mà nói, tôi yêu hầu hết tác phẩm thời kỳ này, nhất là Dế mèn phiêu lưu ký của nhà văn Tô Hoài.

Giây phút Dế Choắt tắt thở vì chị Cốc mổ trúng, trước khi mất vẫn bao dung tha thứ cho Dế Mèn: ''Thôi tôi ốm yếu quá rồi, chết cũng được. Nhưng trước khi nhắm mắt, tôi khuyên anh: Ở đời mà có thói hung hăng bậy bạ, có óc mà không biết nghĩ, sớm muộn rồi cũng mang vạ vào mình đấy'', cảm giác thương xót ấy tràn ngập trong tim đứa trẻ như tôi ở môi trường nương rẫy nhiều loại côn trùng, chim chóc. Sau này nhìn lại, chính văn hóa đọc mới là tấm vé thông hành rẻ nhất giúp ta lùi về quá khứ, bay nhảy tới tương lai để rồi định hình cho nhân cách sống trên mảnh đất màu mỡ của hiện tại.

''Dế Mèn phiêu lưu ký'' là tác phẩm văn học kinh điển dành cho thiếu nhi Việt Nam và được đưa vào giảng dạy trong nhà trường. Truyện lấy bối cảnh cuộc phiêu lưu của Dế Mèn là vùng Nghĩa Đô ven sông Tô Lịch, nơi nhà văn Tô Hoài dành cả tuổi thơ của mình ở đó với trò chơi đấu dế, đúc dế. Ảnh: Nhà xuất bản Kim Đồng

Còn nhớ ngày ấy, tôi tích góp tiền để cứ mỗi chiều thứ bảy hoặc sáng chủ nhật lại hăm hở hòa mình vào đội ngũ độc giả mê sách. Hàng hàng, lớp lớp chen chúc tại hiệu sách nhân dân thị xã để đón nhận những tác phẩm văn học danh tiếng trong và ngoài nước khi sách về công ty phát hành và phân bổ cho những hiệu sách quanh các cung đường thị xã thân yêu của từng góc phố.

Nhớ lại một thời dĩ vãng để thấy các thế hệ cha anh, trong đó có bọn nhóc chúng tôi đã đam mê văn hóa đọc đến cỡ nào. Giấy in truyện, sách ngày đó cũng đâu được trắng toát, sang trọng như hôm nay, nhưng nội dung chứa đựng trong đó mới là những dòng sông tươi mát nhất, vỗ về, nuôi dưỡng tâm hồn chúng tôi trong suốt cuộc đời này.

Phải dành hai chữ ''thiêng liêng'' khi nói và đề cập đến văn hóa đọc sách. Theo tôi, văn hóa đọc làm nên những điều kỳ diệu nhất mà ít có thể loại nghệ thuật nào làm được. Chỉ với những con chữ, cấu trúc ngữ pháp tưởng chừng đơn giản, với chất liệu rút ra từ chính trải nghiệm đời mình, thời đại mình, vô số nhà văn, nhà thơ trong và ngoài nước đã làm nên những điều kỳ diệu bậc nhất cho thế giới này.

Âm nhạc có thể sâu lắng, hội họa và điện ảnh có thể trực quan, nhưng văn hóa đọc mới thực sự là nền tảng của mọi nền tảng để dựa vào, lưu giữ biết bao cảm nhận của lý trí lẫn con tim mà nhân loại tự soi rọi lại chính nội tâm và ngoại cảnh của thời đại mình đang sống.

Các môn khoa học tự nhiên có thể giúp con người định tính, định lượng được những vấn đề của cuộc đời này. Còn văn hóa đọc thông qua sự phong phú và đa dạng của ngôn ngữ nhân loại, đi kèm trải nghiệm được lưu giữ qua những tầng sâu thẳm của văn học, văn hóa bản địa, mới chạm đến tận cùng giữa sự cân bằng của lý trí và tình cảm, của khối óc và con tim.

Nhờ yêu việc đọc mà những neuron thần kinh của tôi tựa như năng lượng hạt nhân, có thể kết nối những gì mà giác quan con người có thể nhận biết. Với tôi, đó là một điều thực sự kỳ diệu!

Nguyễn Thành Nguyên

Độc giả mọi độ tuổi có thể gửi bài viết (không giới hạn số lượng) về email giaitri.vnexpress@gmail.com, tên mail là: "Bai cam nhan Cuon sach toi yeu".

Mỗi bài có độ dài tối đa 1.500 từ, là sáng tác mới, chưa từng đăng tải trên các phương tiện truyền thông hoặc mạng xã hội. Khuyến khích những bài viết có hình ảnh đi kèm (ảnh sách hoặc hình ảnh độc giả cùng sách). Ngoài bài viết, độc giả có thể gửi cảm nhận bằng hình thức podcast hoặc video. Tác giả chịu trách nhiệm về bản quyền nội dung và hình ảnh. Những bài hay, truyền cảm hứng sẽ được chọn đăng ở mục Sách của báo VnExpress.